Assemblage van Jeeps

Nog een artikel ontdekt (http://www.jeepbigone.be/historique/wilford.htm) waarin Machelen ter sprake komt: vestiging van Willys-Overland (assemblage van Jeeps) in Machelen (Nieuwbrugstraat-deel ten westen van Woluwelaan) in 1951. Of de foto van de montagehal in Machelen gesitueerd is durf ik niet te bevestigen. Indien het Machelen wel is dan staan er zeker Machelaars op de foto. Ik weet wel dat er een heel grote (montage)hal was, maar ja ik was toen maar een tiener.

Met dank aan Roel Lauwaert


Processie door Jan Wybouw

Rond de 20ste juni van ieder jaar, met "Machelen- Kermis” dus, en bij het begin van de zomer, ging en gaat de "processie” uit, een klein beetje afhankelijk van het weer, natuurlijk.
Ik had het reeds vroeger over het half oogst-kermisje in ’t Gehucht. Wel, zoals dat kermisje een hoogdag was ; zó was en is Machelen-Kermis nog, en de uitgang van de processie eveneens een Hoogdag voor de inwoners van het gehucht en alle Machelaars, ten andere. Want zeker om de twee jaren ging de processie uit in ’t gehucht. Het ander jaar in ’t Dorp.
Maar laten we efkens, in gedachten, teruggaan naar de late jaren ’40, begin van de vijftiger jaren. (Ik was toen 10-11-12 j.). Reeds weken vóór dat de processie uitging zaten wij, in familiekring rond de tafel glinsterende en veelkleurige snippertjes te snijden van papier, zilverpapier, bloemblaadjes als we die konden vastkrijgen, of zelf bloemetjes ineen te knutselen, enz. Dat werd allemaal verzameld in schoenendozen, tot ze vol waren. En dat alles om, als ’t ware, een bloementapijt uit te strooien op straat, voor dat "Ons Heer” voorbij kwam en dit het laatste halfuurtje vóór dat de processie afkwam. Andere mensen maakten een drievoudig spoor van wit zand, twee links en rechts van de straat en één in het midden met hetzelfde doel en gedacht.
Iedereen, in ’t gehucht, stond of zat dan al aan z’n deur. Op het venstertablet van de gevel werd een H.Hartbeeld, een beeld van O.L.Vrouw gezet, op een speciaal daarvoor bestemd mooi gekleurd doek en met bloemen versierd en twee kaarsen, die eveneens pas aangestoken werden, als we de processie hoorden afkomen. "Ja ! Ik hoor de paarden aankomen en de muziek van de Fanfare of Harmonie.” Je moet weten (dat wist ik toen nog niet) Het éne jaar ging de Fanfare vooraan in de processie en de Harmonie achteraan, het volgend jaar het omgekeerde, natuurlijk…..zodat ze mekaar niet konden storen !
Ging de "Swiss” nu helemaal vooraan of ging die het H. Sacrament vooraf ? Laten we dat maar in het midden. In ieder geval de Brabantse trekpaarden van den boerenbond openden de processie. Dat wekte al direct een speciale indruk en sfeer bij de mensen en vooral bij de kinderen. Ze moesten ernaar omhoog kijken, zo hoog zaten die mannen op hun rijbeesten. Soms waren er ook mooie, maar zeer nerveuze looppaarden bij, die begonnen te steigeren als de muziek en trom begonnen te spelen. Soms lieten de nerveuze paarden al eens een pakje, zeg maar pak, vallen…..de vliegen hadden geen tijd om toe te slaan, want direct achter de paarden, volgde een goede ziel met kruiwagen, borstel en schepspade om dat allemaal op te scheppen. De inhoud van deze kruiwagen kwam wel van pas op één of ander veld van de boer.
De Chirojongens en meisjes stapten ook mee in de processie, natuurlijk, toen nog in uniform met korte broek (de jongens natuurlijk)… De juiste volgorde van in 1950-51 weet ik ook niet meer, maar ik denk dat juist vóór of achter de paarden, de politie, met de commissaris op kop en brandweer fier meestapten (jaja, Brandweer Machelen bestond toen nog) met o.a. Robert Debacker als luitenant of kapitein, onze Remy van in Deblockstraat, Romain Peels later en Hubert Deschrijver, Dewandeleer (schrijnwerker) enz. enz. (voor detail, zie Machala-site, rubriek "foto’s), dit alles, natuurlijk met hun eigen vaandel of vlag. De jeugd, in ’t algemeen, was zeker zeer goed vertegenwoordigd in de processie, hetzij met de scholen, hetzij met de jeugdbeweging. Ik denk zelfs dat de muziekkapel van de Chiro, ook mee deed voornamelijk met de grote troms, om de trage stap aan te geven. Ja, dat was ook een groep afzonderlijk : degenen die hun Plechtige Communie gedaan hadden in de maand mei, stapten mee. Er was, lang voor de processie werd samengesteld, bijeenkomst in de twee scholen, de meisjes in hun spierwit communiekleed, de jongens in hun kostuumpje. De zusterkes hadden, eveneens dagen op voorhand, de verschillende "tenues” van de verschillende heiligen van ’t zolder gehaald (Ste.-Gertrudis, H. Rita, H. Appolonia, H. Theresia, O.L.Vrouw, natuurlijk en noem maar op). Allemaal met een wijde mantel aan, waarvan de tipjes vastgehouden werden door o.a. de kleinere kinderen van de zustersschool. Maar vooraleer de processie samengesteld was bij vertrek aan de Kerk, na de Hoogmis, man, man, man…. Er waren maar twee mensen, denk ik, die de volgorde kenden en de processie moesten samenstellen. Zij deden niet anders dan over en weer lopen en instructies geven en roepen…..Soms moest, onderweg, een deel van de processie even stil staan, wegens wat ze nù zouden noemen : "Accordeonfile”.
Zoveel te beter, dan konden wij, als kleine gast, rustig kijken of we geen kameraadjes zagen, die dan fier en voorzichtig dag wuifden.
Een andere speciale groep waren " de pagekes”. Zij droegen een paars velouren kostuumpje met op hun hoofd een eveneens paarse schotelmuts. Je zou het een beetje kunnen vergelijken met de Zwitserse wacht in het Vaticaan. Om "in page” te mogen meegaan in de processie moest men goeie punten hebben. Deze job in de processie was voorbehouden aan de allerbraafsten, (ik ben nooit page geweest, denk ik, maar mijn broer wel). Pageke in de processie, dat was een eer. Al de misdienaars waren, natuurlijk, opgeroepen voor deze gelegenheid…met kandelaar en kaars stapten ze eveneens mee op. Mijn vader moest, op die dag zeker, al de "flambies” (kaarslantaarns) aansteken, rechts vooraan in de kerk, want die waren bestemd om mee te dragen door al de volwassenen. We spreken hier veel over de kinderen, maar toen gingen bijna al de volwassenen ook mee : De Kajotters en Kajotsters, de Vrouwengilde, de mannen van de K.W.B. met de offerande, den Bond van het H. Hart, enfin, al de Christelijke verenigingen waren vertegenwoordigd. Al de vaandels en vlaggen werden die dag uit de hoek gehaald. Eveneens waren bijna alle huizen versierd en bevlagd. De mensen, die niet meestapten in de processie, knielden allemaal spontaan, "wanneer Ons Heer voorbij kwam” op ‘t laatste van de processie. Het vierkant baldakijn, "de hemel” zeiden wij, gedragen door vier forse mannen, werd, als sluitstuk, boven de pastoor met de monstrans gehouden, als teken van respect en glorie. Daarachter volgden de officiële autoriteiren, Burgemeester en Schepenen, Voorzitters van de verenigingen, enz., allemaal met een "flambie” in de hand. De zangers van het kerkkoor waren natuurlijk ook van de partij met psalmen en gregoriaanse gezangen.
Ongeveer in de helft van de ommegang van het Gehucht stond er "den Altaar” : aan ’t Kapelleke, hoek Raedemaeckers – en Oud-Strijdersstraat. Daar werd halt gehouden en sprak toen pastoor Cosyns (begeleid en bijgestaan door de onderpastoors) tot zijn parochianen en daar werd dan de zegen gegeven met de grote monstrans met de H. Hostie er midden in en speelde één van de trompettisten de "te velde”. Indrukwekkend was dat……….daar kreeg je kippevel van.
Daarna ging het, via "de grote straat” , terug naar de kerk. Hoe korter de processie bij de kerk kwam, hoe groter de menigte werd, die absoluut de processie van kortbij wou zien.
Ik had het genoegen om, begin de jaren 2000, enige malen te mogen meestappen met de fanfare in de processie, genietend van die mooie trage processiemarsen, waarvan we, ten andere, maar éénmaal per jaar, de partituren uithaalden. Ik had, trouwens, niet veel te spelen met mijn cymbalen, juist de afslag, enige maten vóór de muzikanten moesten beginnen te spelen en hier en daar, gedurende de mars een gedempte slag geven. Dan, als de priesters met het "H. Sacrament” en de parochianen binnen waren in de kerk, dan zette de fanfare ineens alle ventielen open met een daverende kermismars. Dat was de anticlimax. Van het plechtige, statige ritme van de trage processiemarsen naar het uitbundige, vrolijke, aanstekelige ritme van de zo graag gehoorde marsmuziek van de fanfare, met de "grosse caisse”, tromgeroffel, cymbalen en natuurlijk, de unieke sound van de kopermuziekinstrumenten. Eénmaal rond de kerk marcheren op het vlotte ritme en dan…..dan hadden zij allemaal dorst, maar vooral de mannen van de fanfare….. De muzikanten, als beloning voor hun mooi begeleiden, kregen elk een bonnetje om een glas te drinken. Dan werd er een stevige pint gedronken "Onder den Toren” of in "De Nova”, en, ja, in ’t café, als ze eens goed hun keel gesmeerd hadden, gaven ze nog een extra-marsje weg. Het café zat toen proppensvol.
En dan kwam de kermis pas echt op gang !

Machelen, maart 2009.


Gesneuvelden WOI

Een "vergeten" document met de gesneuvelden van WO I


Gesneuvelden WOII

De weerstanders gestorven voor het Vaderland tijdens de Tweede Wereldoorlog (uittreksle uit het Guldenboek van de Belgische Weerstand (met dank aan Roger Geraerts).

Blairon Eugéne (Diegem) gestorven te Esterwegen (Duitsland)
Brouns Henri (Machelen) verdwenen te Sangerhausen (Duitsland)
Ferré Georges (Machelen) gestorven te Schutzenhof (Duitsland)
Francois Camille (Machelen) gestorven te Buchenwald (Duitsland)
Gurickx Frans (Diegem) gestorven te Brussel
Lambrette Georges (Machelen) gestorven te Mauthausen (Duitsland)
Laurent Petrus (Machelen) gestorven te Mauthausen (Duitsland)
Laurent Victor (Machelen) gestorven te Gielen
Puelinckx Fredericus (Machelen) verdwenen in Neuengamme (Duitsland)
Raedemaekers Pierre (Machelen) verdwenen in Neuengamme (Duitsland)
Quivreux Renaat (Machelen) verdwenen te Berlin-Neuköln
Schroons Pieter (Machelen) gestorven te Brussel


De Vondelgracht door Dirk Deroover

Tijdens de afgelopen zomermaanden werd de, bijna volledig dichtgeslibde, Vondelgracht geruimd.
Deze foto's werden op 21 september 2008 genomen in de Vilvoordelaan en Nijverheidsstraat, plaats waar de beek heden nog zichtbaar is.
In vroegere tijden begon de Vondelgracht aan de vijvers op het domein Beaulieu en liep vervolgens door de laaggelegen Machelse weiden.
Ze is wellicht geen natuurlijke waterloop maar eerder een "gracht" destijds gegraven met de bedoeling overtollig water van hogergenoemde vijvers en weiden af te voeren via de Trawoolbeek naar de Zenne.
Tussen beide wereldoorlogen was de Vondelgracht nog niet de vervuilde beek die ze tegenwoordig wel is, getuige de verhalen die ik hoorde van oa. Mijn vader die er als broekventje graag jacht maakte op dikkoppen, stekelbaarsjes, salamanders en kikkers...
Tegenwoordig is de Vondelgracht een geliefkoosde plaats voor sluikstorters om er afvalzakken, vuile olie, en andere smeerlapperij in achter te laten.

Dirk Deroover


Koningskaars door Dirk Deroover

In het sterk verstedelijkte Machelen is natuur haast even zeldzaam als "haar op ne kletskop”!
Toch zijn er, hier en daar, soms nog mooie waarnemingen te doen.
En, elke heemliefhebber heeft, naast interesse voor het cultuurhistorisch erfgoed, uiteraard ook aandacht voor onze inHEEMSE fauna en flora.
Neem nu de Jan Roelantsstraat in Machelen, waar enkele jaren geleden een aantal woningen werden gesloopt. Met het doel er in de toekomst terug woningen op te bouwen, fungeert het braakliggende perceel voorlopig nog als parking voor koning auto.
Gelukkig is de gifspuit er nog niet langs geweest en is er al terug spontane plantengroei aanwezig. Waardoor we kunnen vaststellen hoe de natuur zijn verloren terrein probeert terug te winnen.
Eén van de meest opvallende planten daar ter plaatse aanwezig is deze prachtige Koningskaars(Verbascum thapsus)van méér dan twee meter hoog. Met zijn uitbundige gele bloemenpracht biedt deze plant elke voorbijganger een prachtig schouwspel van bloei en rondfladderende insecten.
Onze voorouders kenden deze plant ook, en maakten er dankbaar gebruik van.
Zo waren zijn bladeren uitstekend te gebruiken als toiletpapier.
In de winter legden de boeren ook de gedroogde bladeren in hun blokken als zool en isolatie tegen de koude.
Ingestreken met wat pek of olie kon deze plant lange tijd branden, waardoor hij gebruikt werd als toorts, vandaar trouwens de naam Koningskaars.
Onze voorouders kenden ook de medicinale toepassingen van deze plant:
Allerlei ontstekingen van de luchtwegen: bronchitis (bij een vastzittende pijnlijke hoest), kinkhoest, voorhoofdsholteontsteking, longontsteking, gezwollen halsklieren en ook bij astma. Ook is het een middel ter behandeling van heesheid.
Bij blaas - en urinewegontstekingen en zelfs bij bedplassen.
Bij ontstekingen van het onderhuidbindweefsel (cellulitis), allergie, vervuilde huid. Ontstoken ogen. Bij oorontstekingen werkt het kruid pijnstillend.

Dirk Deroover, juni 2008

Reactie van Jan Wybouw :

Dank Dirk, voor je fijn geformuleerd, interessant en leerrijk verslag in " Thema's " over de "Koningskaars". Je moet het maar zien en opmerken ! Ik kende niets over de 'Koningskaars', nu wel dus. Op je tweede (minder ingezoomde) foto, zie ik verschillende stukken muur ....Zouden dat geen overblijfselen kunnen zijn van de grote binnenkoer, waar 'Pie Vlam' (kolenhandelaar geweest), zijn soorten kolen ("oeille", in 't Machels) allemaal stockeerde ?? Dat was daar ongeveer gesitueerd, denk ik. Bedankt Dirk.

Aanvulling van Dirk :

Wie zich niet de moeite heeft getroost een kijkje te nemen op de parking van de Roelantstraat ,om de pracht van de bloeiende Koningskaarsen ter plaatse te aanschouwen, is er ondertussen al aan voor de moeite. Inderdaad, amper vier dagen na het plaatsen van deze bijdrage werden deze planten "geruimd"
Jammer, maar helaas...


Afscheid van Miel Vercruysse door Luc De Wilder

Miel was er bij van met de start van Machala in september 2003.
Geboren te Machelen op 14 juli 1934, was hij gebeten door het Machelse verenigingsleven, waarbij voornamelijk zijn rol als kookouder bij de chirojongens, en zijn beheersmandaat bij de VZW NOVA ons zullen bijblijven.
Miel was aangenaam in de omgang, altijd klaar voor een babbel wanneer je hem tegenkwam, en ook altijd bereid om de handen uit de mouwen te steken wanneer er moest gewerkt worden.
Hij kende veel van zijn dorp Machelen, hij was er groot geworden, Miel had de oorlog meegemaakt als kleine gast, de beelden van toen stonden hem nog scherp in het geheugen wanneer er op de vergadering over gepraat werd.
En na de vergadering was Miel er ook altijd graag bij om tussen pot en pint het wel en wee van onze vereniging te bespreken.
Vriend Miel, we hebben samen vele toffe momenten beleefd.
Ik herinner me goed hoe je met je vrouwtje Marie er voor zorgde dat we als kleine gasten in de chiro op kamp niets te kort kwamen. Frit met stoofvlees na de trektochten op bivak was altijd een festival, en van jou leerde ik tabasco kennen bij de spaghettisaus….
Het zijn misschien maar momenten, iets dat vluchtig ons leven passeert, maar het zijn zaken die me altijd aan jou zullen doen denken.
Voor Marie en de kinderen is het afscheid bijzonder zwaar, zij verliezen hun echtgenoot en vader. Wij verliezen met Machala een bestuurslid en een goede vriend.
Vaarwel Miel, het was een voorrecht jou gekend te hebben.

Luc De Wilder


Dorpsimpressie - september 2007 door Roel Lauwaert

Roel Lauwaert : ik probeerde het huidige Machelen te koppelen met een paar jeugdherinneringen :

Overbrugd
Op weg naar toen
zie ik nu een geringeloord
geruchtendorp.
Vernegentiend
en verviaduct
tot een staalstroom
van immer haastigen.
Ik dwaal over de Kapelleplaats
vergleufd
tot onoverdekte
ondergrondse.
Stappend door het Matthijsbos
omsingel ik de verpootte
metershoge vuist en
scheer me weg uit de
lieve Paulinaweg,
vermacroot
tot verbruikerstempel
waar niemand buitengegeseld wordt.
Ik hoor de mondiale
vluchten
die de nageslierte,
roestbruine,
toenmalig nog te mijden,
Budaluchten
verdrijven.
Salut,
ik heb Belval overbrugd.
(uit ‘wangedrichten’ – september 2007)

 


Restauratie van de kerk

Anno 2000 werd de eerste fase van de restauratiewerken van ons kerkgebouw afgesloten. Het betrof hier het dak en de torenspits.

Daarop volgde dan de reiniging van de binnenmuren en het gewelf.

Nu werd de tweede fase van de restauratie aangevat en worden de gevels en de ramen aangepakt.

De werkzaamheden zullen in vier fasen verlopen:

  • de toren en de westergevel
  • de noordergevel
  • de kooromsluiting en de zijkapellen
  • de zuidergevel

Vóór het glasraam boven de ingang wordt een beschermend helder glasraam aangebracht. Alle andere gekleurde glasramen worden verwijderd en vervangen door helder glas.

Voor deze werken wordt een periode van 180 werkdagen voorzien, zowat tot eind januari 2008.

In een nog latere fase worden dan de gekleurde glasramen langs de binnenkant van het heldere glas opnieuw aangebracht.

 

RESTAURATIE VAN ONZE KERK
Je hebt het zeker al met voldoening gemerkt: onze kerk raakt gedeeltelijk uit de steigers en er komt een monument te voorschijn waarvan de gevels mogen gezien worden!
Dit danken we aan de inzet van velen!
"Wie betaalt dit allemaal?” Een veel gestelde vraag met een duidelijk antwoord!
De renovatiewerken zijn geschat op 679 022,52 euro. Dat kun je aflezen op het bord voor de kerk. Zoals gebruikelijk bij een beschermd monument betaalt de Vlaamse Overheid Onroerend Erfgoed hiervan 60%. De Provincie Vlaams-Brabant voorziet in 20% van de restauratiekosten en de Gemeente Machelen evenals onze Kerkfabriek betalen elk 10 %. PIT Renovatie voert de werken uit onder het oog van onze bevoegde architect mevrouw Gisèle Gantois en leden van de Kerkraad. Heel wat mensen zetten zich in om steeds mogelijk te maken dat de weekendvieringen en de uitvaarten op een ‘ontstoft’, rustig en veilig verloop kunnen rekenen.
”En onze ramen?” Een andere vraag!
Ik weet maar al te goed hoe nauw die de Machelaars aan het hart liggen!
Met veel omzichtigheid wordt daar werk van gemaakt!
Voor onze brandglasramen wordt aan de buitenzijde beschermend glas geplaatst en dat gebeurt in deze fase. Het brandglasraam boven de inkom dat eerder werd gerestaureerd, wordt daartoe ook uitgenomen en na het plaatsen van beschermend glas aan de binnenkant weer geplaatst. In het schip krijgen we overal weer het vroegere motiefglas dat werd gerestaureerd en bijgewerkt. De eerder geplaatste bescherming is voorgoed weggenomen en zo krijgen we hier veel licht. Ook in het koor zullen de twee grote zijramen met motiefglas in deze fase hun plaats krijgen! Weer als lang geleden! Blijven dan de hangende vragen over de overige brandglasramen. Overal wordt het nu voorgezette houtwerk weggenomen en vervangen door helder voorzetglas. De gerestaureerde ramen zullen dan later aan de binnenkant worden ingezet. Dat is spijtig genoeg voor een volgende fase. Maar die is toch al lang ingezet en vele mensen staan er achter om dit zo vlug mogelijk gerealiseerd te zien!
Wij danken ook iedereen voor de medewerking en het begrip. Zo was het noodzakelijk uit hoofde van vandalisme de kerk voor het publiek te sluiten tijdens de werkzaamheden. We kijken er allen naar uit om het resultaat te zien van deze restauratie...en een eerste fase daarvan is zo goed als afgewerkt!

Louisa Janssens in Kerk en Leven van 10 oktober 2007

PS Ondertussen werd beslist het raam boven de inkom niet uit te nemen, maar het ter plaatse te reinigen en te voorzien van beschermend voorzetglas.

RESTAURATIE VAN ONZE KERK
We zijn wel erg gelukkig met het mooie resultaat van de restauratie van onze voorgevel en onze toren. Nu de stellingen weg zijn, komt dat pas goed tot zijn recht!
Nog even wachten tot het voorzetglas geplaatst is voor het raam boven de inkom! Dan is de eerste fase van deze werken voltooid.
Ondertussen zijn de tweede en derde fase ook al goed opgeschoten. Het gaat hier om de noordzijde en het koor van de kerk. Het kathedraalglas ligt bij de glazenier, Erwin Snijders te Moerbeke-Waas, te wachten op het juiste moment om weer in de ramen te kunnen.
Ervaren mensen met kennis van zaken restaureren en vernieuwen momenteel het maaswerk en de monelen. Op de plaatsen waar brandglasramen verwacht worden, komt alvast het voorzetglas. Dan zal het houtwerk aan deze zijde verdwenen zijn en klaar staan voor de vierde en laatste fase: de restauratie van de zuidkant met de oude hoofdingang.
Ga gerust eens rond de muur van de kerk en ontdek, misschien nog tussen de stellingen, de nieuw gerestaureerde hoofdjes aan de noordingang: niemand van ons heeft ze ooit zo mooi gezien!
We danken dan ook al de mensen die zich hiervoor zo ten volle wisten in te zetten en ook al degenen die begrip opbrachten voor het stof en de in de weg liggende stellingen ...
We danken ook speciaal de mensen die er elke week voor zorgen dat onze kerk zoveel mogelijk stofvrij is gemaakt bij de kerkdiensten. Het resultaat is zeker allemaal het vele werk en de moeite waard!

Louisa Janssens in Kerk en Leven van 5 december 2007

Zondag 17 februari 2008

 

************************************************

Op 6 augustus 2008 verscheen in Kerk en Leven:

RESTAURATIE VAN ONZE KERK

Een verrassend mooi monument is uit de stellingen te voorschijn gekomen: de muren stralen, de ramen schitteren!
Door het heldere voorzetglas in het koor, zie je momenteel wuivende bomen, maar onze oude brandglasramen uit het begin van de 20ste eeuw komen er dra weer in. Tegen Kerstmis heeft men ons beloofd! Daarvoor wordt een stelling geplaatst aan de binnenkant van het koor. Voor de brandglasramen in de zijbeuken die in 1949 werden uitgenomen, is het restauratiedossier in voorbereiding. Momenteel zit er daar ook wit voorzetglas. Een deel van het werk is dus reeds gedaan.
Aan het zuiderportaal dient nog verder gewerkt; deze zuidzijde had veel te lijden onder de weersomstandigheden en dient ernstig bijgewerkt. Onze architect heeft er veel voor opgezocht en uitgetekend opdat het er zou uitzien als weleer! Het wordt een pronkstuk waarin we oud-Machelen zien verrijzen!
Je ziet het dus: ons geduld is beloond! Zeer veel dank aan allen die tot deze realisatie hebben bijgedragen: de leden van de kerkfabriek, de architect Gisèle Gantois, Koen Hechtermans, onderaannemer van PIT, en heel veel gedreven en zorgvuldig werkende medewerkers, ook vanuit de parochie, die zich hier graag voor wisten in te zetten! Dank aan de kerkgangers die zich steeds met de kleine problemen die de restauratie stelde, wisten te verzoenen en degenen die opdaagden wanneer er te poetsen viel! Dank ook aan de gemeente, de provincie en de Vlaamse Overheid. We hopen voor de nog resterende restauratiewerken op hun financiële bijdrage en hun deskundigheid te mogen blijven rekenen!


in verwondering achteromkijkend – 02/2006 door Roel Lauwaert

Nota van Roel : hieronder een terugblik op de periode rond 1953 en later, geschreven in 2006 naar aanleiding van de heropening van het Atomium.
Vele Machelaars van mijn generatie (°1941 in Machelen en er gewoond tot 1967)) en iets later en tot veel vroeger zullen de sfeer nog wel herkennen denk ik.

5 vóór 58
De middelbare schoolleeftijd
begon wel heel gewoontjes,
op een O.L.V.-college vol met heilige boontjes.
Al wel eens in zee het pootje gebaad
doch nog geen berg bedwongen
behalve de Agmaberg bij Beaulieu in Machelen-près-d’Haren.
En ja al wel met vader, als boeren
de toren van mijn latere werkgever, aan de grote stroom, beklommen.
Zeeland en de Vlaamse polders net na de zondvloed.
Geen ring en geen filewegen, geen flitspaaltjes,
dwars door de velden tot in het nog niet nationale Zaventem.
TV en spots nog niet in ons leven,
Belgavox en Het vrije Volksblad toonden ons de nog grotendeels verborgen wereld.
Met de electrische bus verbonden met Brussel
dat zonder bollen op de heizelvlakte bestond,
en waar wij tot in de Kattebergen en het Voedingssalon tramden.
Hoogtepunt 100 of Altitude 100 was nog een zandwoestijn.
Basiliek-Nationaal in het westen had nog een koepelloos koor;
de PS had nog geen wederwoord boven op de Kruidtuin.
Het Noord- (intussen vertrokken naar het noorden)
en Zuidstation hadden nog maar net een Centraal punt
en zeker geen TGV of Thalys zelfs niet de TEE.
De Munt-opera tempel van kunsten
duldde de zeer materiële centrale post als overbuur,
terwijl het Brouckère met fontein
echt de allure had van een plein.
Geen metro en geen tunnel van Leopold II
ook niet het inmiddels afgebroken viaduct.
Er was geen Martinitoren, trouwens nu ook niet.
De pensioenen zuidertorenden nog niet
en Michiels in d’Huugstroat tekende
mijn communie-outfit (sorry, uitzet), beklonken
met moeder met een consumptie in het Horta Volkshuis.
De sport in ’t Sportpaleis, toen nog niet bezocht,
doch in 1960 gezien en ik aan de Harlem Globetrotters verkocht,
verdween als fundament voor een hoger doel.
Geen jets op Melsbroek-Nazi-onaal
wel moeder Avia naast de baan
waar DC’s van nummerkes 3 tot 6
en een Super Constellation of
een Convair de lucht wegdraaiden.
Stel u voor zonder Russen of Amerika in de ruimte,
geen spoetnik of apollo en ook geen GPS,
zonder iPod, zonder RAP
zonder rock, pop of metall, zelfs geen supermarkt.
Spreek niet van video
of gsm-foto, of DVD, of van PC.
En in de plaats van een CD
(al of niet R, RW of wat dan ook)
was er een plaatje in harde vinyl,
met in het begin het geluid nog heel schril,
en het audiobandje lag nog in een blote spiraal
zonder het cassetje wel heel speciaal.
Een radio had wel 3D
maar FM speelde nog niet mee.
In 56 had de Blaupunkt een UKW.
In feite was er iets heel reëels in plaats van het worldwideweb,
met telefoon (heel zakelijk en/of van hoog niveaugekweb),
telex en telegraaf,
en met fysisch contact of overdracht
van tastbare gegevens, in een pakje of colli
via het spoor of de PTT.,
of van mens tot mens, of mens tot boek.
Niks digitaals
wel nog volledig koeterwaals.


Familienaam Van Machelen door Dirk Deroover

Dirk Deroover vond de grafzerk van deze onfortuinlijke militair op de Belgische militaire begraafplaats van Veltem-Beisem.
De soldaat in kwestie was geen Machelaar, maar zijn familienaam verwijst wel naar onze gemeente.

 

Tekst op de zerk :

Van Machelen
Florent
Soldaat
6e Linieregiment
Geboren te Cruybeke
den 8 september 1890
stierf voor Belgie
den 26 augustus 1914


Eerbetoon aan Marcel door Luc De Wilde

 

Het bericht bereikte mij per e-mail : Marcel Stengele is dood.
We schrijven woensdagavond 26 oktober 2005.
Al snel volgde de officiële bevestiging, waarbij het mij toch nog altijd verbaast hoe snel de " tam tam " in Machelen zijn werk doet.
Toen ik voor het zomerverlof van 2003 het initiatief nam om onze heemkring uit de grond te stampen, was Marcel één van de eersten aan wie ik vroeg of hij bestuurslid wou worden van de heemkring.
Dit verzoek aan Marcel was evident : als er één iemand was die het reilen en zeilen van het volkse Machelen kende, dan wat het zeker Marcel Stengele.
Ten bewijze waarvan alleen al de reeks boeken die hij schreef over Machelen onder de titel " Machelen, mijn dorp ".
Ik had ze allemaal gelezen, ik kende zijn kennis over Machelen.

Marcel was een Machelaar in hart en ziel.Hij koesterde het verleden van zijn gemeente als een dierbaar souvenir, maar hij leefde zeker niet in het verleden.
Integendeel, hij genoot van het dagelijks leven, met volle teugen.

Als er iets te vieren was rond Woinke Turck, was hij de eerste om mee te helpen, als wijkburgemeester van de Gouden Driehoek. De bewoners van de Nieuwstraat en de C. Françoisstraat die de leden van de Gouden Driehoek uitmaken, droegen hem op handen.Hij was hun boegbeeld.

Marcel was ook jarenlang een trouw bezoeker van de Machelse gemeenteraden.
Ik had zelf het genoegen om hem dikwijls te ontmoeten tijdens of na een raadszitting, die hij steevast afsloot met een mop in het Machels dialect.Het was een traditie.
Marcel maakte als het ware deel uit van de Machelse politieke scène, hij werd door iedereen aanvaard.
Vele verenigingen konden Marcel en zijn echtgenote Vicky verwelkomen op hun eetdagen, ze kwamen overal, als het maar op Machels grondgebied was.
Dank zij zijn geschriften zullen ook de volgende generaties weten hoe de Machelaars leefden in de 20e eeuw.
We kunnen er Marcel alleen maar bijzonder dankbaar voor zijn.

Op maandag 31 oktober 2005 werd Marcel begraven.Tijdens de viering in de Sint-Gertrudiskerk zag ik vele Machelse families die hem een laatste eer kwamen betuigen.
Namens het bestuur van de heemkring Machala bied ik zijn echtgenote Vicky, zijn kinderen en kleinkinderen, de oprechte deelneming aan.

Marcel, bedankt voor alles !

Luc De Wilder - voorzitter Machala


Eeuwelinge Theresia Magdalena Vankerckhoven

Op 6 mei 2005 vierde Theresia Magdalena Vankerckhoven haar 100 ste verjaardag.

Ook ditmaal was de heemkundekring erbij met een aandenken voor Leine, zoals ze in Machelen gekend is ! We konden opnieuw de honderdjarige verrassen met een prachtige voorstelling van haar stamboom. Leine en de hele familie waren ermee in de wolken.
We wensen haar nog vele gezonde jaren toe.

Honderd kaarsjes voor Leine

In de Strijthemstraat wonen Joannes Baptista Van Kerckhoven en Carolina Dewandeleer. Hij is landbouwer-metser en zij staat aan de tapkraan als herbergierster. Hun gezin telt vijf kinderen waarvan er helaas twee zeer jong overlijden.

In die mooie omgeving wordt op 06 mei 1905 een dochter geboren, Theresia Magdalena genaamd, die nu, honderd jaar later, de kaarsjes op de feesttaart mag uitblazen.

Leine, zoals ze genoemd wordt, brengt haar jeugd door in Machelen , wordt een vakkundig naaister, en treedt in het huwelijk op 12 mei 1931 met Carolus Joannes Van Damme, meubelmaker van beroep ( voor de Machelaars is het Sjarel Vandam ) en zoon van "Jan de schoonmoaker". Het koppel vestigt zich in de Diegemstraat waar Sjarel zijn werkplaats heeft. Hun enig kind, Jean, wordt op 04 nov 1932 geboren.

Na een soliede onderneming te hebben opgebouwd vertrekt Karel naar "betere oorden", ziek zijnde overlijdt hij op 19 september 1974, amper 69 jaar oud, en laat het roer over aan zijn zoon .

Voor Leine, die ondertussen grootmoeder geworden is, breken andere tijden aan. Pienter en gezond kan zij nog jaren mee tot het noodlot ook voor haar toeslaat. Als gevolg van een val weigeren haar onderste ledematen verder te werken, zodat ze aan een rolstoel gekluisterd, hulpbehoevend wordt. De permanente bijstand noopt de familie, na zeker tijd , haar toch in een rusthuis te Grimbergen te laten opnemen.

Overgrootmoeder van vier afstammelingen , flink bij de pinken kan Leine veel vertellen over de Van Kerckhovens, van nonkel Lomme, Scheile Pie, Jan Pallak, Liza van de Mugge, Net van Beene en nog veel anderen van de familie, die sedert 300 jaar in Machelen gesetteld is.

Zij moge er nog jaren bijdoen !!!

Jan Vanden Eynde
05-05-2005

We betreuren het overlijden van Theresia (Leine) Vankerckhoven op 13.10.2006 in haar honderd en tweede levensjaar. Via deze weg wensen wij de familie ons medeleven te betuigen.

Download
vankerckhovenoverlijden.pdf
Adobe Acrobat document 47.5 KB

Eeuwelinge  Josephina Elisabeth Struelens

 

 

De heemkundekring was erbij ! Op 27 november 2004 werd Josephina Elisabeth Struelens in de bloemetjes gezet. Dank zij de inzet van enkele leden van de kring konden we de honderdjarige verrassen met een prachtige voorstelling van haar stamboom. We wensen haar nog vele gezonde jaren toe.

We betreuren het overlijden van Lisa Streulens op 10.03.2005. Via deze weg wensen wij de familie ons medeleven te betuigen

In de Kreupelstraat 11, nu de Vilvoordelaan, komt Liza in het aardse tranendal terecht op 27 november 1904. Haar grootmoeder gaat, nog dezelfde dag, de gemeenschap hiervan in kennis stellen op het gemeentehuis.

Haar ouders zijn Hendrik Struelens, beter gekend onder de naam "Pait Stroeit" en Paulina Ferré.

Hendrik is afkomstig uit Vilvoorde en "ijzerschaver" of in 't Machels "ajusteur" van beroep.

Paulina Ferré, als dochter van Jan Baptist Ferré en Anna Maria Roelants is in Machelen geboren. De familie Ferré, hoofdzakelijk als schaliedekkers gekend, is niet honkvast. Zo zal Jan Baptist, terwijl zijn gezin hier blijft huizen, verongelukken in de koolmijn van Sart Longchamps en overlijden op 28-07-1899 te La Louvière.

Liza krijgt er nog twee zusters, Anna Maria (1907) en Maria Magdalena Struelens (1913), bij.

Zoals ieder jong meisje voelt Josephina op een bepaald ogenblik de kriebeling in haar buik en gaat ze op zoek naar een partner. Ze vindt die, raadt eens,… in Vilvoorde ! De verkorene heet Jan Baptist Van Eeckhout, ijzerdraaier van beroep. Hij werd geboren op 24-09-1904 en het koppel trouwt op 03-01-1925 en vestigt zich in de Laan naar Vilvoorden 31. Naast zijn huwelijk houdt Jan Baptist zich ook met dorpspolitiek bezig en is gemeenteraadslid voor de BSP van 1933 tot 1958. Hij verlaat onze wereld op 12 maart 1964.

Hun huwelijk levert één zoon op, Etienne Jan ofte "den Tjenne van Iekaat", die zijn neus laat zien op 06 augustus 1927.

Liza oefent ondertussen haar beroep van korsettenmaakster met veel succes uit. Haar beide zusters zijn inmiddels ook getrouwd, allebei met een elektrieker. Maria Magdalena en Jerome Vanderhoeven baten een electrowinkel uit. Liza hertrouwt met Gustaaf Ringoir (Aalst 1898-Oostende 1976). De drie zussen wonen naast elkaar in de Van Obberghenstraat (Nrs 23-27-29).

Nu komt de tijd dat Liza moet denken als grootmoeder. Inderdaad zoonlief huwt Joanna Binst en schenkt haar een kleindochter, Rita Jeannine, op 06 augustus 1950. Zij krijgt er nog twee bij, gesproten uit het tweede huwelijk van Etienne met Liliane Avau, nl. Willy Henri (1961) en Edith Paula (1966). En nu is ze overgrootmoeder van Kenneth Van Eeckhout.

Jan Vanden Eynde
27-11-2004


De Geuzentempel

Beeld van de Geuzentempel naar een schets van de heer Jos MERTENS, de archeoloog die in 1953 opgravingen heeft gedaan in de gemeente ter hoogte van de Tuinwijk de Heuve

De benaming alleen al spreekt tot de fantasie : " Geuzentempel ”, een plaats voor opstandelingen, afvalligen,ketters of wat ook, maar zeker geen volk met goede bedoelingen, althans volgens vroegere katholieke normen.

Is het zo dat we deze benaming moeten interpreteren ?

Ik heb het tot op heden nergens terug gevonden en ook vorige generaties kunnen ons niet met zekerheid zeggen van waar de benaming komt.
Als de overleveringen evenwel spreken van een Geuzentempel in Machelen, verdient het aanbeveling om eerst na te gaan wat de term betekent.

Wat zijn eigenlijk Geuzen ?

" De adelijken die zich tegen het bewind van Filips II verzetten en daarmee de Tachtigjarige Oorlog hebben ontketend, worden aangeduid als " Geuzen ".
De naam gaat misschien terug op het franse " gueux "( letterlijk bedelaars ), die hen door hun tegenstanders zou gegeven zijn.”

De Tachtigjarige Oorlog is de strijd die in de loop van de 16e eeuw binnen de Lage Landen uitbrak en die uiteindelijk tot de onafhankelijkheid van de Republiek der Verenigde Nederlanden zou leiden.
Deze werd in 1648 door de Vrede van Munster erkend.
De periode situeert zich vanaf ongeveer 1560.
Belangrijke gebeurtenissen uit de eerste fase waren de Beeldenstorm ( 1566 ), de afzwering van de Spaanse Koning ( 1581 ) en de verovering van Antwerpen door de Spaanse troepen ( 1585 ).

De wortels van de 80 jarige oorlog liggen vooral in de Hervorming.In de loop van de zestiende eeuw werd de ontevredenheid van de protestanten met het bewind van Karel V alsmaar groter, zodat Karel V in 1555 moest aftreden.
Daardoor kwamen de Lage Landen onder het bewind van de Spaanse Habsburgers en meer bepaald Filips II, die door zijn intolerant katholicisme en zijn onbegrip voor de wensen van de bevolking de situatie alleen nog maar verergerde.
Van de door hem aangestelde landvoogden heeft vooral de Hertog van Alva een zeer negatieve reputatie verworven.

De bekendste adelijke die zich tegen het schrikbewind van de spaanse overheerser verzette, was Willem van Oranje.

Bestaan er Geuzentempels ?

Een vergelijkende korte studie toont aan dat dit wel degelijk het geval is.

MAARKEDAL ( ETIKHOVE deelgemeente ): Tijdens de Hervorming ( 16e eeuw ) vormde zich in Etikhove een verzamelplaats voor geuzen.tot het einde van de 19e eeuw bevond zich hier een Geuzentempel.

ALKEN : Op een steenweg in Alken stond een villa die men de Geuzentempel noemde.De ruiten werden regelmatig aan diggelen geslagen, want langs de ramen kwamen spoken binnen.

En wat dan met de Geuzentempel in Machelen ?

In een uitgave van 1923 van TOURING CLUB de BELGIQUE van de hand van Arthur COSYN is er wel sprake van de Geuzentempel, niet in deze bewoordingen, maar de aanwezigheid van het gebouw wordt vastgesteld in 1923.

Meteen kunnen we ook stellen dat het gebouw wel degelijk bestaan heeft op ons Machels grondgebied.

Waar situeerde zich de tempel ?

Deze zou gestaan hebben op de hoek van de huidige Pieter Schroonsstraat, vroeger genaamd de Stationstraat, en de huidige Villastraat.
Aldaar staat er aktueel nog steeds een woning, met veel witte steen, typisch voor onze streek, woning die niet gebouwd is volgens een klassiek stramien, eerder een blokvormig geheel.
De tempel zou er naast, of in de onmiddellijke buurt gestaan hebben.

 

******************

 

Foto uit de collectie van wijlen René DAVIDTS, vermoedelijk getrokken in de jaren 1970.Het gebouw in kwestie is aktueel veel mooier gerenoveerd.

Volgens COSYN werd de Geuzentempel opgetrokken in 1784, in witte steen, en was er in 1923 reeds sprake van de afbraak van het gebouw.
COSYN omschrijft het in 1923 als een " pavillon en style LOUIS XVI”.
Het meest waarschijnlijke is dat het gebouw deel uitmaakte van het grotere geheel van het domein van Beaulieu, er de uithoek van vormde in de onmiddellijke omgeving van de Kapelplaats die met de aanleg van de grote Ring O werd afgebroken.

Frans GEERTS bevestigt in zijn boek over Machelen, geschreven in 1966, het bestaan van de Geuzentempel; hij stelt dat de Machelse bevolking wel degelijk sprak van " den tempel”, dat hij ook niet weet van waar de benaming komt, en een uitleg zou misschien kunnen zijn dat in de middeleeuwen ter plaatse door afvallige sekten vergaderingen werden belegd.

Veel foto’s van de Geuzentempel bestaan er niet.
In het werkje van COSYN stond één afgedrukt, die ik heb ingescand en die U hieronder vindt.

 

******************

Foto uit het werkje van COSYN anno 1923

De pentekening van archeoloog MERTENS is een exacte copie van deze foto.

Ik had in april 2004 in het rusthuis Parkhof te Machelen een gesprek met de heer VAN DE VELDE Louis, die geboren is in 1913 en die als kleine jongen gewoond heeft in de buurt van het kasteel van Beaulieu.
De heer VAN DE VELDE , fris van geheugen maar wel met de melding van " het is al zo lang geleden " liet mij weten dat hij zich het bestaan herinnerde van de geuzentempel.
Het gebouw stond toen hij klein was reeds leeg, hij heeft nooit geweten dat er bewoning was.
Links van de tempel woonde " Céline van den tempel ", daar nog naast woonde Kajoo of Felix VERBRUGGEN, wat dus wel degelijk in de Pieter Schroonsstraat was, woningen die werden afgebroken met de aanleg van de RING en derhalve lagen ter hoogte van de huidige put van de RING in het verlengde van de Schroonsstraat.
VAN DE VELDE stelt dat het gebouw bovenaan versierd was met " leeuwenkoppen " ( dixit ).
VAN DE VELDE heeft gehoord dat het gebouw steen voor steen zou afgebroken zijn en misschien ergens anders weder opgebouwd.
Dit laatste is een veronderstelling, voor hetzelfde geld werden de stenen gerecycleerd en gebruikt voor een ander gebouw, zoals dit vroeger wel meer gebeurde.

Volgens Dirk DEROOVER zouden in de tuin van den tempel beelden hebben gestaan, die verwezen naar goden ( ? ), en zouden bij de afbraak van het geheel , deze beelden in de grond zijn ingegraven, zodat ze er aktueel nog steeds zouden zitten ?

Dit is natuurlijk een geheimzinnig gegeven, hetgeen tot de verbeelding spreekt : zitten in de site rond de huidige Villastraat nog beelden in de grond afkomstig van de tuin van de Geuzentempel, zo ja, welke beelden, met welke symbolen, in welke staat, hoe te lokaliseren ?

Misschien brengt nog wat verder speurwerk meer gegevens aan het licht.

Frans GEERTS schreef dat de tempel werd afgebroken na de oorlog 1914 – 1948. Dit is juist, maar te vaag, in die zin dat we met zekerheid kunnen stellen dat het gebouw er nog stond in 1923, ten bewijze waarvan de vaststellingen van COSYN, en dat het vermoedelijk korte tijd nadien werd afgebroken.

 

*********************

Op het kaartje rechts is duidelijk de hoek te zien van de Villastraat met de Schroonsstraat, bijna ter hoogte van de verdwenen Kapelplaats.
Aldaar zou de Geuzentempel gestaan hebben.

Besluit : veel is er niet geweten over het gebouw,wel dat het bestaan heeft, waar het ongeveer lag, hoe het er uit zag en wanneer het ongeveer is afgebroken.
Belangrijk is dat het een deeltje van ons Machels patrimonium is geweest.

Luc De Wilder
Machelen, 14 mei 2004